Ирон ӕвзаг

Ирон ӕвзаг

Ossète

Page d'aide sur l'homonymie Cet article concerne la langue ossète. Pour le peuple ossète, voir Ossètes.
Ossète
Ирон æвзаг, Iron ævzag
Parlée en Russie, Géorgie, Turquie
Nombre de locuteurs env. 500 000
Typologie SOV [1]
Classification par famille
Statut officiel
Langue officielle de Ossétie du Nord (Russie)
Codes de langue
IETF os
ISO 639-1 os
ISO 639-2 oss
ISO/DIS 639-3 (en) oss
type : L (langue vivante)
étendue : I (langue individuelle)
Échantillon

Article premier de la Déclaration des Droits de l'Homme (voir le texte en français)

УАЦ 1.

Адæймæгтæ се ’ппæт дæр райгуырынц сæрибарæй æмæ æмхуызонæй сæ барты. Уыдон æххæст сты зонд æмæ намысæй, æмæ кæрæдзийæн хъуамæ уой æфсымæрты хуызæн.

L'ossète (en ossète Ирон æвзаг - Iron ævzag) est une langue appartenant au groupe iranien de la famille des langues indo-européennes. Il est parlé par le peuple ossète, vivant essentiellement dans le Caucase, et principalement en Ossétie du Nord, Ossétie du Sud, Géorgie.

L'ossète est constitué de deux dialectes, l'iron, qui est la langue littéraire, et le digor (en ossète Дигорон æвзаг, Digoron ævzag), parlé par environ 100 000 personnes. Tous deux sont écrits et enseignés.

Sommaire

Phonétique

L'ossète utilise les lettres cyrilliques ё й ц у к е н г ш щ з х ъ ф ы в а п ро л д ж э, plus une lettre ӕ qui lui est particulière — (æ de l’alphabet latin est utilisé en informatique).

Les lettres ё ж ш щ ъ ь э ю я ne sont utilisées que dans les mots empruntés au russe et les noms propres (par exemple : журнал, Шаляпин, объект, пьеса, экватор, Юрик, якорь).

Les lettres а б в г д е и й л м н о р ф par leur prononciation sont proches du russe.

мад – mère ; кард – couteau ; бал – cerise ; арв – ciel ; арм – main ; кад – honneur; бел – bèche; тел – fil; ердо – cheminée; их – glace ; хид – pont ; ирд – lumineux; ивад – pâle ; ивар – punition ; ихдон – eau glacée ; мит – neige ; бон – jour ; ном – nom ; ком – bouche.

бын – fond ; ныв – dessin; рыг – poussière ; мыр – bruit ; был – lèvre. курын – poule ; дудын – pensée ; кусын – manger ; æмпулын – jambon; дур – gouvernail; уромын – malin; судзын – sac; рувын – poignée ; курын – demander ; бур – jaune ; дур – pierre ; дудын – démanger ; уромын – arrêter; куыд – comment; куырой – moulin ; гуыдыр – serrure ; хуыдон – porcherie ; гуыбын – ventre ; гуыбыр – courbé ; гуырын – naître; куырд – forgeron ; куырм – aveugle ; уынг – rue ; уыдон – ils ; уынын – voir ; уынд – vue ; уый – il, elle ; уаг – nature ; уад – course ; вихрь - tempête ; уадул – joue ; уарын – pluie ; уидыг – cuillère ; уидаг – racine; ауайын – fuir ; кау – haie ; нау – navire; хайуан – animal ; буар – corps.

Grammaire

Le substantif

Il ne distingue pas les genres. Il ne possède pas d'article.

мад « mère », бел « bêche »,

Le pronom

æз – je
ды – tu
уый – il, elle
мах – nous
сымах – vous
уыдон – ils, elles

Le verbe

L'infinitif : Il est caractérisé par le suffixe -ын.

бадын – ‘être assis’, барын – ‘peser’, дарын – ‘tenir’, амонын – ‘montrer’, амайын – ‘raboter’, ивын – ‘changer’, нæмын – ‘battre’

La base du présent correspond à la racine du verbe.

кæнын "faire" кæн-
дзурын "parler" дзур-
кусын "travailler" кус-
цæрын "vivre" цæр-
хæрын "manger" хæр-

La base du passé se forme en ajoutant le suffixe -т- ou -д- à la racine du verbe.

лас (ын) "mener" ласт
дар (ын) "tenir" дард
дас (ын) "raser" даст
уар (ын) "aimer" уарзт
æхгæн (ын) "fermer" æхгæд
сай (ын) "tromper" сайд
сид (ын) "appeler" сидт

La formation de la base du passé est souvent accompagnée d'une alternance vocalique æ/а :

цæр (ын) "vivre" цард
хæсс (ын) "porter" хаст
фæрс (ын) "demander" фарст
кæс (ын) "lire" каст
тæх (ын) "voler" тахт
сæй (ын) "être malade" сад

Ou bien au contraire : а/æ

æмбар (ын) "comprendre" æмбæрст
æййаф (ын) "rattraper" æййæфт
араз (ын) "faire" арæзт
æвнал (ын) "toucher" æвнæлд
саф (ын) "perdre" сæфт

Autre alternance possible : æ/о

кæн (ын) "faire" конд

и/ы

фид (ын) "payer" фыст
æрвит (ын) "envoyer" æрвыст

у/ы

кус (ын) "travailler" куыст
кур (ын) "demander" куырд
кув (ын) "saluer" куывд
дзур (ын) "parler" дзырд
агур (ын) "chercher" агуырд

ау/ы

стау (ын) "louer" стыд
рæвдау (ын) "caresser" рæвдыд
ардау (ын) "poursuivre" ардыд

æу/ы

цæу (ын) "aller" цыд
кæу (ын) "pleurer" куыд

о/ы

зон (ын) "connaître" зынд
хон (ын) "appeler" хуынд
амон (ын) "montrer" амынд


zéro/а

ст (ын) "se lever" стад
сс (ын) "moudre" ссад
æхс (ын) "laver" æхсад
  • Quelques infinitifs.
цæрын – vivre
фæрсын – questionner
æййафын – rattraper
сафын – perdre
комын – se soumettre
æмбулын – gagner
арауын – rôtir
хилын – ramper
хизын – faire paître
тæрын – chasser
кæрдын – couper
хæссын – porter
æмбарын – comprendre
æвналын – toucher
кæнын – faire
æфтауын – ajouter
сурын – rattraper
здухын – tourner
ризын – trembler
æфсадын – rassasier
сæттын – casser

à suivre

Voir aussi

Articles connexes

Liens externes

  • Portail des langues Portail des langues
  • Portail de la Russie Portail de la Russie
  • Portail de la Géorgie Portail de la Géorgie
Ce document provient de « Oss%C3%A8te ».

Wikimedia Foundation. 2010.

Contenu soumis à la licence CC-BY-SA. Source : Article Ирон ӕвзаг de Wikipédia en français (auteurs)

Нужна курсовая?

Regardez d'autres dictionnaires:

  • Ирон адæмы этнографи æмæ мифологи — Этнография и мифология осетин АЛФАВИТОН АМОНÆГ Абырджыты æвзаг Авд дзуары Авдæнмæ фидыд Авункулат Агдар Аза бæлас …   Словарь по этнографии и мифологии осетин

  • Чызджыты æвзаг — – сусæг æвзаг, пайда дзы кодтой ирон сылгоймæгтæ, цæмай сын нæлгоймæгтæ сæ ныхас ма’ мбарой. Чызджыты æвзаг у хуымæтæг ирон æвзаг, æрмæст алы дзырдмæ дæр æфтыд цæуы уæнг «ыд» кæн «ад», иу уæлдай уæнг та ма, хъæлæсон мырæй цы дзырдтæ райдайынц,… …   Словарь по этнографии и мифологии осетин

  • Цуанæтты æвзаг — см. Цуанæтты æвзаг – перевод Цуанæтты æвзаг – цуаны кæмæй пайда кæнынц, ахæм хицæн æвзаг, цуанон терминтæ дзы хуынд цæуынц фæсномыгæй. Зæгъæм, ирон цуанæттæ хъæддаг хуыйы бæсты дзырдтой «ссырджын», арсы хуыдтой «зылынвад», саджы «сыкъаджын» æмæ… …   Словарь по этнографии и мифологии осетин

  • Абырджыты æвзаг — – абырджытæ кæмæй пайда кодтой, цæмæй сын сæ ныхас æндæр мачи ‘мбара, ахæм сусæг æвзаг. Абырджыты æвзаг у хуымæтæг ирон дзургæ ‘взаг, æрмæст алы уæнджы фæстæ дæр æвæрд цыди мыр «ф» кæнæ «п». … (букв. «язык абреков») – тайный язык, которым… …   Словарь по этнографии и мифологии осетин

  • Цуанæтты æвзаг – перевод — см. Цуанæтты æвзаг Цуанатты авзаг (букв. «охотничий язык») – употребление на охоте особого языка, в котором все охотничьи термины и понятия употребляются в иносказательной форме. Так, например, осетины охотники кабана (хъæддаг хуы) называли… …   Словарь по этнографии и мифологии осетин

  • Билингвизм — см. Билингвизм – перевод Билингвизм, дыууæ ’взаджы зонынад уыцы иу рæстæг дыууæ æвзаджы зонын. Этникон процесстæн ахсджиагдæр у индивидуалон билингвизм нæ, фæлæ иумæйаг билингвизм. Иумæйаг билингвизмæ арæх кæсынц, йæ фæстаг æвзæгты æмхуызонадмæ… …   Словарь по этнографии и мифологии осетин

  • Осетинский язык — Самоназвание: Ирон æвзаг Страны: Россия, Южная Осетия …   Википедия

  • Иронау — Осетинский язык Самоназвание: Ирон ӕвзаг Страны: Россия, Южная Осетия Официальный статус: Северная Осетия, Южная Осетия Общее число носителей: 500 000 …   Википедия

  • Ossetic language — Ossetian Spoken in  Russia (North Ossetia)  Georgia …   Wikipedia

  • Langue ossète — Ossète  Cet article concerne la langue ossète. Pour le peuple ossète, voir Ossètes. Ossète Ирон æвзаг, Iron ævzag Parlée en Russie, Géorgie, Turquie Nombre de locuteurs env. 500 000 Typologie …   Wikipédia en Français

Share the article and excerpts

Direct link
Do a right-click on the link above
and select “Copy Link”